«ՔԵՆԴԼ». գիտնականները պնդում են, որ նոր արագացուցչի նախագիծը Հայաստանի զարգացման խթան կհանդիսանա

(Ձախից աջ) Վասիլի Ցականով, Սամվել Հարությունյան
(Ձախից աջ) Վասիլի Ցականով, Սամվել Հարությունյան

Հայաստանում իրականացվող «ՔԵՆԴԼ» գիտական ծրագրի ղեկավարներն ասում են, որ այն առաջիկա տարիներին մեծ խթան կհանդիսանա տնտեսության ու գիտության զարգացման համար և կունենա ռազմավարական մեծ նշանակություն:

CANDLE (Center for the Advancement of Natural Discoveries using Light Emission, թարգմանաբար` սինքրոտրոնային լույսի օգտագործմամբ գիտական հետազոտությունների կենտրոն) ծրագրի շրջանակներում Հայաստանում մինչև 2017 թվականը կկառուցվեն երրորդ սերնդի երկու սինքրոտրոնային լույսի արագացուցիչներ, որոնցից առաջինի` AREAL լազերային գիտահետազոտական գծային արագացուցչի կառուցումը կավարտվի 2013-ի մայիսին:

Գիտնականներն ասում են, որ այս արագացուցիչներն հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ցանկացած տեսակի նյութի կառուցվածք` բջջից մինչև ատոմային մակարդակը: Արագացուցիչների շնորհիվ հնարավոր է ժամանակակից գիտական հետազոտություններ կատարել հիմնարար և կիրառական ուսումնասիրությունների ողջ տիրույթում` ֆիզիայի, քիմիայի, կենսաբանության, բժշկության, շրջակա միջավայրի, նյութագիտության, դեղագործության, նանոէլեկտրոնիկայի և միկրոարտադրության բնագավառներում: Էլեկտրոնիկայի, քիմիայի, դեղագործության բնագավառների աշխարհի բոլոր խոշոր ընկերություններն իրենց մշակումներն իրականացնում են սինքրոտրոնային լույսի օգտագործմամբ: Նման արագացուցիչներ ունեն միայն աշխարհի զարգացած երկրները` ԱՄՆ-ը, Ճապոնիան, Կանադան, Անգլիան: Տարածաշրջանում, ինչպես նաև Միջին Արևելքում Հայաստանն առայժմ միակն է, որ նման արագացուցիչ կունենա:

Ծրագրի կառավարումն իրականացնում է Գիտության պետական կոմիտեն: Կոմիտեի նախագահ, ֆիզիկոս Սամվել Հարությունյանը ուրբաթ լրագրողների հետ հանդիպմանը ասաց, որ ծրագիրն ընդհանուր առմամբ կարժենա 60 միլիոն եվրո, որի 25 տոկոսը տրամադրում է Հայաստանի կառավարությունը: Ֆինանսավորման մյուս մասը տրամադրում են ծրագրի միջազգային գործընկերները` Ֆրանսիայի, Շվեյցարիայի, Գերմանիայի, Ռուսաստանի, Իտալիայի, Չինաստանի համանման միջազգային գիտական կենտրոնները:

«ՔԵՆԴԼ» նախագծի ղեկավար Վասիլի Ցականովն էլ ասաց, որ մայիսին շահագործվելիք AREAL-ը կարևոր գիտական և կիրառական նշանակություն կունենա ֆիզիկայի, կենսաբանության, քիմիայի և նյութագիտության բնագավառների առաջատար փորձարարական հետազոտությունների համար: Ցականովը այս սարքի կառուցումը կարևորում է երկրորդ` «ՔԵՆԴԼ» հիմնական արագացուցչի կառուցման համատեքստում:

«Այս արագացուցչի կառուցմամբ Հայաստանում կստեղծվի էլեկտրոնային արագացուցիչների և դրանց կիրառման ժամանակակից գիտահետազոտական փորձարարական լաբորատորիա, միջազգային մակարդակով մասնագետներ կպատրաստվեն Հայաստանում, կձևավորվի «ՔԵՆԴԼ» հիմնական արագացուցչի կառուցմանը պատրաստ գիտնականների և ինժեներների անձնակազմ, կփորձարկվեն «ՔԵՆԴԼ» հիմնական արագացուցչի հիմնական համակարգերի տեխնիկական լուծումները, կզարգանա միջազգային համագործակցությունը»,- ասաց Ցականովը:

Գիտնականներն ասացին, որ «ՔԵՆԴԼ» հիմնական արագացուցիչը հավանաբար կտեղադրվի Երևանի մերձակա Աբովյան քաղաքում: Իսկ «ՔԵՆԴԼ» սինքրոտրոնային հետազոտությունների ինստիտուտը Երևանի Ավան վարչական շրջանում է:

Հարությունյանը թեև խուսափեց նշելուց, թե «ՔԵՆԴԼ»-ը ստույգ որքան օգուտ կբերի Հայաստանի տնտեսությանը, սակայն ասաց, որ որոշ ոլորտներ «թռիչքաձև զարգացում» կունենան, բացի այդ, Հայաստանում կվերականգնվի գիտության վարկանիշը:

Leave a Reply

css.php