изработка на сайт от Web Solution

Վառոդամանը մեր կողքին. Ադրբեջանում աճող էթնիկ բողոքները կարող են Ղարաբաղի դեմ պատերազմ հրահրել

Վառոդամանը մեր կողքին. Ադրբեջանում աճող էթնիկ բողոքները կարող են Ղարաբաղի դեմ պատերազմ հրահրել
Photo: www.azerireport.com
Photo: www.azerireport.com

Անցյալ շաբաթ Ադրբեջանը համակած բողոքի ալիքը կարող է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում ռազմական արկածախնդրության դետոնատոր դառնալ:

Ադրբեջանի Իսմայիլլիի շրջանում միջադեպը նման է «արաբական գարնան» սկզբին, համարում է Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանը: Ստեղծված իրավիճակում, քաղաքագետի կարծիքով, չի բացառվում, որ պաշտոնական Բաքուն կփորձի բնակչության դժգոհությունն ուղղել ղարաբաղյան հարցի դեմ և հասարակության մեջ դժգոհությունը փոխարինել ազգայնամոլությամբ: «Հնարավոր է, ադրբեջանական կողմը փորձի շիկացնել իրավիճակը ԼՂՀ-ի և Ադրբեջանի զինված ուժերի շփման գծում»,- համարում է քաղաքագետը:

ՌԳԱ արևելագիտության ինստիտուտի Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի ուսումնասիրության կենտրոնի փորձագետ Անդրեյ Արեշևը նույնպես մտածում է, որ Ադրբեջանի իշխանությունների շրջանում աճում է գայթակղությունը` հասարակության զայրույթն ուղղել Ղարաբաղի կողմը. «Իշխանությունները ժողովրդի մեջ կսրեն «հայրենասիրական» զգացումները` բնակչության ուշադրությունը ներքաղաքական հիմնախնդիրներից «թշնամիների» վրա տեղափոխելու համար, ինչպիսիք այնտեղ համարում են հայերին և Ղարաբաղը»:

Հիշեցնենք, որ Իսմայիլլիի շրջկենտրոնում բնակչությունը, դժգոհ Ալեքպերովների կլանի խանական կառավարումից, որոնցից մեկը ղեկավարում է շրջանը, իսկ մյուսը Ադրբեջանի կառավարությունում նախարար է, այրել է կլանին պատկանող մեքենան և հյուրանոցը: Սա երկրում հարուցեց բողոքի ալիք. Բաքվում ակտիվացան քաղաքացիական նախաձեռնությունները և ընդդիմադիր կուսակցությունները:

Ուշագրավ է, որ դա տեղի ունեցավ նույն օրը, երբ Մեխիկոյում ապամոնտաժվեց ներկայիս նախագահի հոր, Ադրբեջանի առաջին նախագահ Հեյդար Ալիևի արձանը: Սա ոչ միայն ուժգին հարված էր Ալիևի վարչակարգի հեղինակությանը, այլև նշան, որ Արևմուտքը դեմ չէ նաև երկրում վարչակարգի ապամոնտաժմանը:

Աշնանը Ադրբեջանում կանցկացվեն նախագահի ընտրություններ, և չի բացառվում, որ այս անգամ Արևմուտքին և տեղական ընդդիմությանը կհաջողվի փոխել վարչակարգը, որի հետ արդեն դժվարանում են աշխատել նույնիսկ նավթային ընկերությունները: Անցյալ տարին նշանավորվեց Ալիևի և բրիտանական «Բրիթիշ փեթրոլիումի» միջև բախումով, որը նավթային Ադրբեջանի գլխավոր ներդրողն է: Հայտարարվեց, որ երկրում նավթի պաշարները սպառվում են, և սա նույնպես հարված էր վարչակարգին:

Ուշագրավ է, որ հունվարի 27-ին ոստիկանությունն արգելել է «Մուսավաթ» հիմնական ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդ Իսա Ղամբարին մտնել Ադրբեջանի հարավում գտնվող Լենքորան քաղաք: Երկու շաբաթ առաջ Ղամբարի ավտոշարասյունը նույնպես հարձակման էր ենթարկվել Լենքորան մտնելիս, որոնց հատուկ սովորեցրել էին պաշտոնատար անձինք:

Լենքորանը Ադրբեջանի լեզգիաբնակ շրջան է, ինչպես Ղուբան և Իսմայիլլին, որտեղ տեղի են ունեցել բողոքի իրադարձությունները: Փորձագետները խոսում են Ադրբեջանում լեզգիների ազգային շարժման ակտիվացման մասին և, հավանաբար, հենց դա է ամենաշատն անհանգստացնում Ալիևի վարչակարգին: Երկիրը կարող է քայքայվել լեզգիների և թալիշների (իրանցի ժողովուրդներ, որոնք 1918-ին հայտնվեցին իրենց թուրքական համարող Ադրբեջանի կազմում) ազգային շարժման դեպքում: Հենց այս սպառնալիքը կարող է ստիպել Ալիևին ռազմական արկածախնդրություն սկսել Ղարաբաղում: Բառացիորեն օրերս տարածվեց տեղեկատվություն, որ Ադրբեջանը Թուրքիայում գնել է 300 մմ տրամագծի Т-300 Qasırqa հրթիռային համակարգեր, որոնք նախատեսված են 100 կմ-ից ավելի հեռավորության վրա հակառակորդի թիրախներ ոչնչացնելու համար:

Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքականության գծով փորձագետ, քաղաքագիտության թեկնածու Անժելա Էլիբեգովան, անդրադառնալով ներքին քաղաքականության գործոններին, նշում է նաև քրդական հարցը. «Այն, որ Ադրբեջանում քրդերը «հատուկ» իրավունքներ ունեն, պարբերաբար գրում են ադրբեջանական ընդդիմադիր ԶԼՄ-ները: Նախիջևանում` Հեյդար Ալիևի պայմանական հայրենիքում, այսօր բնակչության մեծ մասը կազմում են քրդերը, սակայն Ալիևների կառավարման տարիներին նրանք բնակություն են հաստատել թալիշների և լեզգիների պատմական հողերում»,- նկատել է Անժելա Էլիբեգովան:

Իր հերթին էթնիկ և կրոնական հակամարտությունների գծով ամերիկացի մեկնաբան Ջեյմս Դորսին հայտարարել է, որ Կովկասը, ներառյալ Ադրբեջանը, ապահովագրված չէ այն կարգի ցնցումներից, որոնք եղել են Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում:

Leave a Reply

css.php